Midwinter Night’s Eve: Yule
geschreven en vertaald door Greeneyes
Onze Christelijke vrienden zijn vaak behoorlijk verbaast over het feit dat wij heksen de “kerst” zo graag en uitbundig vieren. OK we gebruiken liever de benaming Yule, en onze rituelen c.q. vieringen zijn een paar dagen eerder dan 25e. Des ondanks volgen we vele van de traditionele seizoenshandelingen: we versieren bomen, we zingen, de cadeautjes die we uitwisselen, Yule brandhout en mistletoe. Zelfs een kerststalletje is ons niet vreemd. Alleen beschouwen we de 3 centrale figuren meer als Moeder Aarde, Vader Tijd en de herboren Zonnegod.
Dit alles zal niet vreemd overkomen bij diegene die de ware geschiedenis van dit feest kent. Natuurlijk…. Feitelijk, om de waarheid boven tafel te krijgen, is het Kerstfeest altijd meer heidens geweest dan christelijk, met de associaties met de Noorse stroming, Keltische vruchtbaarheidsriten en de Romeinse Mithra stroming. Dit is waarom Martin Luther King en John Calvin Kerst verafschuwden. Dit is waarom de Puriteinen weigerden dit feest te erkennen, laat staan vieren want volgens hen was er geen heiliger dag dan de zondag. Dit is ook waarom dit feest illegaal is verklaard in de stad Boston! Yule was al te zeer verbonden met de geboorte van oudere heidense goden en helden. En vele van hen (waaronder Oedipus, Theseus, Hercules, Perseus, Jason, Dionysus, Apollo, Mithra, Horus and even Arthur!) zijn net als Jezus geboren, gestorven en weer opgestaan. Voor de kerk was dit wel heel dicht bij huis… En om de boel te verergeren: zij leefden veel eerder dan de Christelijke verlosser.
Uiteindelijk, natuurlijk, Yule is diepgeworteld in het jaarwiel. Het is het Midwinter Zonnewende dat gevierd wordt, zaad-tijd van het jaar, de langste nacht en de kortste dag. Het is de geboortedag van de nieuwe Zon Koning, de zoon van god of hoe je hem ook wilt noemen… Op deze donkerste van donkere nachten, wordt de Godin de Grote Moeder en geeft het leven nogmaals door.
En het is een poëtische waarheid dat op de langste nacht van de winter “de donkerste nacht van onze zielen”, een nieuwe vonk van hoop ontspringt, het Heilige Vuur, het licht van de wereld de Coel Coeth.
Dat is waarom wij heksen net zoveel recht hebben op Yule als de christenen. Misschien wel nog meer, omdat de christenen nogal traag waren met het Yule feest te claimen nadat ze het meerdere malen trachtten het op te heffen. Er was al een traditie in het Westen dat Maria een zoon kreeg op de 25e. Alleen kon niemand duidelijk aangeven in welke maand dat was… Uiteindelijk, in het jaar 320 nc, de katholieken in Rome besloten dat de geboorte van Jezus in december is. Dit om de Mithraistische stroming in Rome en de Yule viering van de Kelten en Saksen in te lijven. (if you can’t beat them, join them…)
Men pretendeerde zelfs niet dat de uiteindelijk gekozen datum historisch accuraat was. Herders zijn niet bij hun schaapskudde in het veld in het midden van de winter… Maar wanneer men het Nieuwe Testament als historisch bewijs wil gebruiken, kan deze datum verwijzen naar een datum in de lente. Dus dan is Jezus geboren in de lente. Dit is omdat de lammetjes meestal in het voorjaar geboren worden en in deze tijd zijn de herders de hele tijd bij hun kuddes om te zorgen dat alles goed gaat. Dit wetende, blijft de Oosters Orthodoxe kerk de datum 25 december als de geboortedag van Jezus afwijzen. Zij prefereren een astrologische datum die gerelateerd is aan de maan. Daarom, de rammelende start daargelaten, (meer dan 3 eeuwen wist men niet wanneer Jezus geboren was!) begon men de datum van 25 december te accepteren.
Rond het jaar 530 was het een burgerlijke feestdag, en al het werk (behalve dat van de koks, bakkers en dat van allen die mee werkten aan de verrukkingen van het feest) was verboden door Keizer Justianus. In 563, de raad van Braga verbood het vasten op Kerstmis, en 4 jaar later de raad van Tours verklaarden dat de 12 dagen van Kerstmis (van 25 december tot 6 januari, 3 koningen) een heilige feestperiode is. Dit laatste is misschien moeilijk te verklaren voor de hedendaagse lezer, die mogelijk maar 1 of 2 dagen vrij krijgt. Kerstmis, in de middeleeuwen wel te verstaan, was niet 1 dag maar een periode van 12 dagen. Het is eigenlijk wel beklagenswaardig dat de moderne tijden deze zienswijze verbannen hebben, net als de populaire 12 nachten feesten. (Onder andere tijdens de regering van koningin Elisabeth I zeer populair aantekening Greeneyes) Ik weet het, de christelijke versie van Yule werd net zo verspreid als het geloof over de landen. Dit betekend dat Kerstmis niet gevierd werd in Ierland tot in de late 5e eeuw, in Engeland, Zwitserland en Oostenrijk duurde het tot de 7e eeuw, in Duitsland tot de 8e, en in de Slavische landen duurde het tot de 9e en 10e eeuw. Niet dat Midwinter niet al gevierd werd.
Lange tijd voordat Jezus bekend was over de wereld, observeerden de heidenen de seizoenen, brachten het Yule brandhout naar binnen, gingen er op zitten, en spraken dan hun wensen uit voor het nieuwe jaar. Daarna werd het aangestoken met een gloeiend kooltje van het Yuleblok van het vorig jaar. Dit werd brandende gehouden door de vrouw des huizen in een stoofje… Raadsels werden verzonnen, en opgelost, magie en rituelen werden gehouden, wilde zwijnen werden geofferd en opgegeten. Grote hoeveelheden sterke drank gingen er doorheen. Poppetjes gemaakt van maïsbladeren, (corndollies) werden van huis naar huis gedragen door zingende mensen.
Vruchtbaarheidsriten werden uitgevoerd (jonge dames die onder een takje mistletoe stonden, kregen vaak meer dan een kusje…) en de toekomst voor de komende lente werd voorspeld door middel van divinatiemethoden. De meeste van deze heidense gewoonten, indien nodig behoorlijk verdund, zijn de hoofdstroom van de christelijke kerstviering binnen gedruppeld.
Alhoewel de meeste mensen die Kerst vieren zich dit niet realiseren (of men laat het niet weten) wat de oorsprong is. Voor moderne heksen, wordt Yule (oorsprong van het woord Yule is het Anglosaksische Yula wat wiel of rad betekend.) gevierd op de werkelijke Midwinter Zonnewende, wat een paar dagen kan variëren, doch meestal is de Midwinter Zonnewende valt meestal rond 21 december. Het is een “mindere Sabbat of een feest op lager niveau” in de moderne Paganistische kalender, een van de 4 kwartierendagen van het jaar, maar wel eentje die erg belangrijk is.
Heidense tradities worden nog steeds enthousiast gevolgd. Ooit, het Yule brandhout was het middelpunt van de viering, het werd aangestoken op de avond voor de Midwinter Zonnewende (het moet gaan branden met 1x proberen aan te steken) en het moest brandende gehouden worden gedurende 12 uur. Dit om geluk af te dwingen. Dit brandhout moest gemaakt zijn van essenhout.
In latere tijden werd het Yule brandblok vervangen door de Yule boom, maar in plaats van het te verbranden werden er brandende kaarsen in geplaatst. In sommige stromingen van de christelijke kerk beweren sommigen dat Martin Luther dit gebruik uitvond, en de katholieken geven de eer aan St. Bonifatius. Maar het bewijs voor deze traditie is terug te vinden via de Satunalia vieringen van de Romeinen naar de tijden van de oude Egyptenaren. Onnodig te zeggen dat een Yule boom zelf gekapt moet worden in plaats van gekocht en dat het vernietigd moet worden door vuur. Verbranden is de juiste manier om heilige dingen te vernietigen.
Tezamen met het groen, de hulst en de klimop en mistletoe waren belangrijke seizoensplanten, elk symboliseert vruchtbaarheid en het eeuwige leven. Mistletoe was extreem belangrijk voor de Keltische Druïden. Ze sneden het met een gouden sikkel op de 6e nacht van de maan, en geloofden dat het een erotisch stimulerend middel was (Magisch niet medicinaal!!! Het is namelijk extreem giftig!!!) maar lustopwekkende middelen waren het kleinste onderdeel van het Yule menu in oude tijden.
Moderne verslagen geven aan dat de tafels zowat doorbogen onder de spanning van volgeladen zijn met voedsel. En drank! De meest populaire dronk was uit de “wassail kop”deze benaming kwam van de Angelsaksische term Waes Hael (be whole or hale, wees gezond). Middeleeuws kerst folklore kent geen grenzen. Alle dieren zullen knielen wanneer de Heilige Nacht arriveert, bijen zoemen de 100e psalm op Kerstavond, een winderige Kerst brengt geluk, een persoon geboren op kerstdag kan het kleine volkje zien. Een krekel op de open haard brengt veel geluk. Wanneer men alle deuren opent om middernacht zullen alle kwade geesten het huis verlaten. Men heeft 1 maand geluk per hoeveel Kerstpuddingen men proeft, dat de boom afgetuigd moet worden op de 12e dag om ongeluk te voorkomen. Wanneer Kerst valt op een zondag zal de winter winderig zijn. Zoveel uren vorst op Kerstdag zoveel vorstdagen in mei! En ga zo maar door…
Let wel de meeste Kersttradities zijn uiteindelijk gebaseerd op oude heidense tradities, en het is aan de moderne paganisten om hun verloren tradities te heroveren. Wanneer we dit doen, kunnen we vele tradities delen met onze christelijke vrienden alleen met een andere insteek of interpretatie. Zo kunnen we allemaal delen in de schoonheid van deze meest magische periode van het jaar, wanneer de Moeder Godin weer de baby Zon God op de wereld zet. En zo de jaarwiel weer in beweging zet. Om te besluiten een aanpassing van een uitspraak van Charles Dickens: Godin zegen ons, iedereen!